3D Şehir Modelleme

3D şehir modelleme; binalar, yollar, arazi, altyapı ve diğer kentsel bileşenlerin üç boyutlu bir çalışma ortamında temsil edilmesidir. Bu yaklaşım, kente ait verileri yalnızca görsel olarak sunmaz; verilerin konum, yükseklik, kullanım ve çevreyle ilişkilerinin birlikte değerlendirilmesini sağlar.
‍
İki boyutlu haritalarda ayrı katmanlar hâlinde incelenen bilgiler, 3B şehir modeli üzerinde gerçek mekânsal bağlamıyla görüntülenebilir. Böylece bir yapının çevresindeki binalarla ilişkisi, arazinin eğimi, görüş alanı, gölge etkisi veya olası afet senaryoları daha anlaşılır hâle gelir. 3D şehir modelleme; kent planlama, afet yönetimi, altyapı çalışmaları, yatırım kararları ve kurumsal veri analizi için güçlü bir karar destek zemini oluşturur.

3B Şehir Modelleme Nasıl Yapılır?

3 boyutlu şehir modelleme, farklı kaynaklardan elde edilen mekânsal verilerin ortak bir koordinat sistemi içinde hazırlanması ve 3B ortamda yayınlanmasıyla gerçekleştirilir. Çalışmanın kapsamına göre uydu görüntüleri, sayısal arazi modelleri, bina geometrileri, fotogrametrik veriler, nokta bulutları, 3D Tiles, CityGML ve kurumsal CBS katmanları kullanılabilir.
‍
Genel süreç aşağıdaki adımlardan oluşur:

• Veri toplama: Arazi, yapı, yol, altyapı ve tematik bilgiler uygun kaynaklardan elde edilir.
• Veri hazırlama: Koordinat sistemi, geometri, öznitelik ve veri kalitesi kontrolleri yapılır.
• 3B model oluşturma: Bina ve arazi verileri projenin ihtiyaç duyduğu ayrıntı düzeyine göre modellenir.
• Yayınlama ve bütünleştirme: 3B veriler, 2B harita katmanları ve kurumsal sistemlerdeki bilgilerle ilişkilendirilir.
• Görselleştirme ve analiz: Tematik gösterimler, ölçümler, sorgular ve mekânsal analizlerle model karar süreçlerinde kullanılabilir hâle getirilir.

Modelin ayrıntı seviyesi kullanım amacına göre belirlenmelidir. Genel kent görünümü için bina kütleleri yeterli olabilirken, bağımsız bölüm, cephe veya mimari detayların inceleneceği çalışmalarda daha ayrıntılı modellere ihtiyaç duyulur.

Şehir Modelleme Örnekleri

3D şehir modelleme örnekleri, yalnızca kentin dijital bir görünümünü oluşturmak için değil, farklı iş süreçlerini aynı mekânsal zemin üzerinde bir araya getirmek için kullanılır. Başlıca kullanım örnekleri şunlardır:

• Afet ve risk çalışmaları: Sel ve tsunami gibi senaryoların olası etki alanları 3B kent modeli üzerinde incelenebilir.
• Altyapı yönetimi: Yer üstü ve yer altı altyapı bileşenleri, çevresindeki yapılarla birlikte görüntülenebilir.
• Kurumsal veri analizi: Sorgu sonuçları ve öznitelik verileri, ilgili bina veya bağımsız bölümler üzerinde tematik olarak gösterilebilir.
• Görünürlük ve silüet değerlendirmesi: Belirli bir noktadan görülebilen bölgeler, yapıların görüşe etkisi ve kentsel silüet incelenebilir.
• Saha ve sunum çalışmaları: Kentin güncel durumu, panoramik görüntüler ve 3B verilerle birlikte daha anlaşılır biçimde aktarılabilir.

Şehir Modelleme Neden Önemli? - Avantajları Nelerdir?

Kentler; yapı, nüfus, ulaşım, altyapı, çevre ve mülkiyet gibi birbirine bağlı çok sayıda veri üretir. Bu verilerin yalnızca ayrı listeler veya 2B katmanlar üzerinden incelenmesi, mekânsal ilişkilerin fark edilmesini zorlaştırabilir. 3D şehir modelleme, farklı verileri kentin fiziksel yapısıyla ilişkilendirerek daha bütüncül bir değerlendirme sunar.

• Mekânsal ilişkileri görünür kılar: Yükseklik, mesafe, topoğrafya ve çevresel etki aynı model üzerinde değerlendirilebilir.
• Karar süreçlerini destekler: Planlanan uygulamaların olası etkileri hayata geçirilmeden önce incelenebilir.
• Veriyi anlaşılır hâle getirir: Yoğun teknik veriler, 3B tematikler ve görsel analizlerle daha kolay yorumlanabilir.
• Birimler arası ortak çalışma sağlar: Farklı kurumsal sistemlerde bulunan bilgiler ortak bir kent modeli üzerinde buluşturulabilir.
• Sunum ve iletişimi güçlendirir: Teknik sonuçlar yöneticilere, uzmanlara ve paydaşlara daha açık biçimde aktarılabilir.

Doğru veri ve uygun ayrıntı düzeyiyle oluşturulan bir 3B şehir modeli, kentin mevcut durumunu izlemek kadar geleceğe yönelik senaryoları değerlendirmek için de kullanılabilir.

3B Şehir Modelinde Görünürlük Analizi

3B Şehir modelinde görünürlük analizi, belirlenen bir gözlem noktasından hangi bölgelerin görülebildiğini ve hangi yapı ya da arazi bileşenlerinin görüşü engellediğini hesaplar. Analizde gözlemci konumu, hedef nokta, arazi yüksekliği ve yapı geometrileri birlikte değerlendirilir.
‍
Bu analiz; güvenlik kamerası veya haberleşme ekipmanı için uygun konumun belirlenmesi, manzara ve silüet etkisinin incelenmesi, yeni yapıların çevresel görünürlüğe etkisinin değerlendirilmesi ve kritik tesislerin görüş alanlarının kontrol edilmesi gibi çalışmalarda kullanılabilir. Sonuçların 3B ortamda doğrudan gösterilmesi, görünen ve görünmeyen bölgelerin hızlı biçimde yorumlanmasını sağlar.

N-Twin'in 2B ve 3B Yaklaşımı

N-Twin, harita katmanları ile üç boyutlu kent modelini aynı proje bağlamında buluşturur. Netigma üzerinden elde edilen sorgu kümeleri, konumsal karşılıkları aracılığıyla model üzerinde işaretlenebilir. Böylece kullanıcı, kayıtların yalnızca tablo değerlerini değil, kent dokusundaki yoğunlaşma ve komşuluk örüntülerini de inceleyebilir.

Yapı veya bağımsız bölümlere bağlı nitelikler, kurumun analiz amacına uygun sınıflara ayrılarak üç boyutlu temalarla sunulabilir. Kullanım biçimi, mali durum, demografik gruplar ya da kuruma özgü bilgiler bu yöntemle karşılaştırmalı olarak okunabilir; benzer özelliklerin hangi bölgelerde toplandığı daha kolay fark edilebilir.
‍
Platformdaki ölçüm ve çizim araçları; görünürlük, gölge, silüet ve yükseklik profili incelemeleriyle birlikte kullanılabilir. Sel ve tsunamiye ilişkin model sonuçları da kent geometrisi üzerinde ele alınabilir. Kurum dışından temin edilen 3D Tiles, arazi ve GeoJSON dosyaları projeye eklenerek farklı veri kaynakları ortak bir sahnede bir araya getirilebilir.