TR
Ortofoto, hava aracı ya da drone ile elde edilen görüntülerin, arazi eğimi ve kamera perspektifinden kaynaklanan tüm geometrik bozulmalardan arındırılarak haritaya dönüştürülmüş veridir. Bu işlem sayesinde görüntü yalnızca görsel bir fotoğraf olmaktan çıkar; gerçek koordinat sistemine oturan, her noktasında ölçeği aynı olan ve ölçüm yapılabilen bir altlık verisine dönüşür.
CAD ve GIS yazılımlarında doğrudan referans veri olarak yer alabilir, saha verileriyle birebir örtüşür ve mühendislik kararlarının doğruluğunu artırır.
True ortofoto, klasik ortofotolardan farklı olarak yalnızca arazi eğimini değil, yapı yüksekliği ve dikey objelerden kaynaklanan bozulmaları da tamamen gideren ileri seviye bir ortofoto türüdür. Bu sayede binalar, kuleler, köprüler ve benzeri yüksek yapılar fotoğraf üzerinde gerçek ayak izleriyle ve dik olarak temsil edilir; çatı kaymaları, bina yan cepheleri görüntü üzerinde gösterilmez.
Gerçek ortofoto üretiminde sayısal yüzey modeli (DSM) ve yoğun nokta bulutu kullanılır. Böylece her piksel, yalnızca araziye değil, objenin gerçek konumuna da doğru şekilde projelendirilir. Sonuçta ortaya çıkan görüntü, hem geometrik doğruluğu yüksek hem de şehir dokusunu gerçeğe en yakın biçimde yansıtan bir harita altlığıdır. Özellikle yoğun yapılaşmanın olduğu kentsel alanlarda, altyapı projeleri, kentsel dönüşüm, 3B şehir modelleme ve hassas mühendislik uygulamalarında true ortofoto tercih edilir.
Ortofoto ile true ortofoto arasındaki fark, temelde yüksekliğin ve dikey objelerin nasıl ele alındığı ile ilgilidir. Klasik ortofotoda arazi eğimi düzeltilir ancak binalar, ağaçlar ve köprüler gibi yerden yükselen objeler gerçek konumlarından sapmış şekilde görülebilir. Bu nedenle özellikle kent merkezlerinde bina çatıları yana yatmış, cepheler görünür ya da yapıların zemindeki gerçek ayak izleri örtülmüş olabilir. Görüntü harita doğruluğuna yaklaşsa da objelerin yatay konumlarında sınırlı hatalar bulunur.
True ortofotoda ise yalnızca arazi değil, sahadaki tüm objelerin yükseklik bilgisi hesaba katılır. Sayısal yüzey modeli ve yoğun nokta bulutu kullanılarak her piksel, objenin gerçek temas ettiği noktaya projelendirilir. Bunun sonucunda binalar dik olarak görünür, çatı kaymaları oluşmaz ve yapıların zemindeki gerçek sınırları doğru biçimde temsil edilir. Özellikle yüksek ve bitişik yapılaşmanın olduğu alanlarda, görüntü hem görsel hem de geometrik açıdan çok daha güvenilirdir.
Ortofoto üretimi, ham bir hava ya da drone görüntüsünün harita doğruluğuna sahip bir veri setine dönüştürülmesini amaçlayan fotogrametrik bir çıktıdır. Çalışma, ilgili izinlerin alınması ile başlar. Ardından uçuş planlaması yapılır. Uçuş yüksekliği, bindirme oranları ve kamera parametreleri belirlenir; bu aşama elde edilecek ortofotonun çözünürlüğünü ve doğruluğunu doğrudan etkiler. Ardından saha çalışması gerçekleştirilir ve arazi, belirlenen plan doğrultusunda hava aracı veya drone ile görüntülenir.
Toplanan görüntüler fotogrametrik yazılımlara aktarıldığında, görüntüler arasındaki bağlama noktaları bulunur ve fotoğrafların uzaydaki konumları hesaplanır. Eğer çalışma yüksek doğruluk gerektiriyorsa, zeminde fiziksel olarak işaretlenen yer kontrol noktaları kullanılarak model gerçek koordinat sistemine oturtulur. Sonrasında sayısal arazi modeli veya sayısal yüzey modeli üretilir; bu model, görüntülerdeki eğim ve yükseklik kaynaklı bozulmaların düzeltilmesinde temel rol oynar.
Son aşamada her bir görüntü, üretilen yükseklik modeli üzerinden yeniden projelendirilir. Böylece perspektif ve arazi eğiminden kaynaklanan hatalar giderilir ve tüm pikseller doğru konumlarına taşınır. Ortaya çıkan çıktı, ölçeği her yerde aynı olan, koordinatlı bir ortofotodur. Bu ürün, CAD ve GIS ortamlarında doğrudan kullanılabilir ve harita, altyapı, imar ve planlama çalışmalarında güvenilir bir altlık olarak görev yapar.
GISAra, XML tabanlı bir ayar dosyası aracılığıyla belirlenen klasör yapısını kullanarak, klasör içerisinde bulunan ortofoto ve raster verileri veritabanında tanımlı pafta indeksleri ile otomatik olarak eşleştiren güçlü bir GIS çözümüdür.
GISAra'nın sunduğu bu otomatik eşleştirme yeteneği, özellikle ortofoto altlıklarının yönetimi ve projeler altında hızlı bir şekilde erişilebilir hâle getirilmesi süreçlerini büyük ölçüde kolaylaştırır. Kullanıcılar, veri seçimi, konumlandırma veya pafta eşleştirme gibi zaman alıcı işlemlerle uğraşmadan, ilgili projede doğru ortofotoyu otomatik olarak görüntüleyebilir.
Ölçeğe bağlı doğru ortofoto görüntüleme süreçlerini kolaylaştırır.
Dronet’in ortofoto çözümleri, drone ve hava görüntülerinden yüksek doğrulukta, harita üretimine uygun ortofoto ve true ortofoto elde edilmesini sağlayan bütüncül bir fotogrametri yaklaşımı sunar. Dronet, görüntü işleme, ortorektifikasyon ve çıktı üretimi süreçlerini tek bir platformda birleştirerek, mühendislik ve planlama çalışmalarında güvenle kullanılabilecek ortofoto haritalar üretir.
NETCAD/RASVEK, radyometrik çözünürlüğü 1 bit olan raster verilerden otomatik ya da yarı otomatik olarak vektör (sayısal) veri üretebilen Netcad modüldür.
Ortofoto harita üretimi, hava fotoğraflarının elde edilen bilgilerin yüksek çözünürlüklü haritalara dönüştürülme sürecidir.
Ortofoto yapım sürecinde aşağıdaki aşamalar gereklidir.
Üretim aşamasında, arazideki yükseklik farklarından kaynaklanan geometrik bozulmalar (distorsiyonlar), Sayısal Yüzey Modelleri (SYM) kullanılarak giderilir ve görüntüler gerçek arazi koordinatlarına yerleştirilir.
Profesyonel yazılımlar aracılığıyla gerçekleştirilen ortorektifikasyon işlemi sonucunda, harita üzerinden doğrudan uzunluk ve alan ölçümü yapılabilen hatasız altlıklar elde edilir.
Ortofoto ile fotogrametri arasındaki ilişki, ortofotonun doğrudan fotogrametrik üretim sürecinin bir çıktısı olmasından kaynaklanır. Fotogrametri; hava, drone veya uydu görüntülerinden ölçülebilir, konumsal ve üç boyutlu bilgi üretmeyi amaçlayan bilimsel ve teknik bir disiplindir. Ortofoto ise bu disiplin kapsamında elde edilen en temel ve en yaygın ürünlerden biridir.
